بررسی بازی Gears of War: E-Day مطلب ویژه

مسیر استودیو «کوالیشن» در طول یک دهه گذشته، بی‌شباهت به یک نبرد فرسایشی و پرفرازونشیب نبوده است؛ مأموریتی دشوار برای به دوش کشیدن میراث سنگین یکی از نمادین‌ترین فرنچایزهای تاریخ صنعت بازی‌های ویدیویی. با عرضه Gears of War 4، این تیم تلاش کرد تا گام‌های نخست خود را بسیار محتاطانه و حساب‌شده بردارد؛ تلاشی برای تثبیت موقعیت، پیدا کردن هویت مستقل و در عین حال، وفاداری سفت‌وسخت به فرمول طلایی سه‌گانه حماسی اپیک گیمز. بازی چهارم اثری استاندارد بود، اما هنوز ردپای محافظه‌کاری بیش‌ازحد در تاروپود آن به چشم می‌خورد.

چند سال بعد، با عرضه Gears 5، کوالیشن جسارت بیشتری به خرج داد؛ آن‌ها با باز کردن نسبی محیط‌ها، تغییر زاویه دید روایی و معرفی مکانیزم‌های تازه، سعی کردند خون جدیدی به رگ‌های مجموعه تزریق کرده و پای مخاطبان نسل جدید را به دنیای سرا (Sera) باز کنند؛ رویکردی که اگرچه با موفقیت‌های نسبی همراه شد، اما بخشی از طرفداران کهنه‌کار را از فضای چرکین و هویت تلخ و خشن بازی دور کرد.

اکنون، پس از گذشت هفت سال آزمایش و خطا، دست‌وپنجه نرم کردن با ایده‌های مختلف و ارزیابی بازخورد جامعه مخاطبان، به نظر می‌رسد کوالیشن بالاخره شجاعت لازم برای اتخاذ تعیین‌کننده‌ترین تصمیم خود را پیدا کرده است: توقف در ادامه دادن کورکورانه مسیر فعلی و بازگشت شکوهمندانه به ریشه‌های اصیل سری. Gears of War: E-Day دقیقاً همان بازگشت به نقطه‌ای است که همه‌چیز از آنجا آغاز شد؛ بازگشت به روز ظهور، به وحشت مطلق، و به زمانی که هنوز کورسوی امیدی برای بقای بشریت وجود داشت.

برخلاف انتظارات معمول از یک اکشن بلاک‌باستری، در Gears of War: E-Day نباید به دنبال یک داستانی کلاسیک، پرپیچ‌وخم و مرسوم با فراز و فرودهای هالیوودی بگردید؛ بازی تمام تمرکز خود را بر ثبت دقیق، بی‌رحمانه و مستندگونه ابعاد یک فاجعه آخرالزمانی گذاشته است. در حقیقت، قهرمان یا محور اصلی این قصه نه مارکوس فنیکس است، نه دام و نه حتی جوخه براوو؛ بلکه خود شهر «کالونا» (Kalona) و ساکنان بخت‌برگشته آن هستند. شهری با معماری باوقار و زنده که در برابر چشمان بهت‌زده بازیکن، گام‌به‌گام و محله‌به‌محله در زیر خروارها خاکستر، خون و آوار متلاشی می‌شود.

استودیو کوالیشن در خلق و پرداخت این سراشیبی وحشتناک شاهکار کرده است. از نخستین لحظات شکافته شدن آسفالت خیابان‌ها و هجوم وحشیانه لوکاست‌ها به سطح زمین گرفته تا نابودی کامل و سازمان‌یافته شهر و قربانی شدن انسان‌های عادی، همه‌چیز در اوج حس بی‌پناهی و درماندگی روایت می‌شود. تماشای زوال تدریجی کالونا و تبدیل شدن یک کلان‌شهر امن به مسلخی خونین، به مخاطب یادآوری می‌کند که روز ظهور یک پیروزی نظامی حماسی نبوده، بلکه بزرگ‌ترین شکست تاریخ بشریت در برابر هیولاهایی بی‌رحم بوده است؛ تصمیمی شجاعانه از سوی تیم سازنده که وزن احساسی داستان را چند برابر سنگین‌تر می‌کند.

داستان بازی در ادامه، عملاً به تصویر کشیدن تقلا برای بقا در برهوت پس از فاجعه بدل می‌شود؛ بستری ایده‌آل که با توجه به دستِ کاملاً بازِ سازندگان در این بازه زمانی دست‌نخورده، انتظار می‌رفت فرصتی طلایی برای کالبدشکافی روابط درونی، آسیب‌های روحی و شیمی برادرانه مارکوس و دام باشد. با این حال، در کمال ناباوری این پیوند به سطحی‌ترین و حداقلی‌ترین شکل ممکن به تصویر کشیده می‌شود؛ تعاملات این دو نفر اغلب به ردوبدل کردن دیالوگ‌های روتین نظامی محدود می‌ماند و عمق احساسی ملموسی پیدا نمی‌کند.

در نقطه مقابل، اوضاع برای شخصیت‌های جدیدی نظیر «مگ» و «لوکاس» کمی بهتر است و نویسندگان وقت و توجه بیشتری را صرف پیشینه و انگیزه‌های آن‌ها کرده‌اند. همین عدم تعادل و پرداخت کم‌رمق به دام و به‌خصوص مارکوس، باعث شده تا در بخش‌هایی از کمپین، مخاطب ناخودآگاه احساس کند که مهره‌های اصلی ماجرا نه دو قهرمان نمادین مجموعه، بلکه همین کاراکترهای تازه‌وارد هستند و مارکوس و دام صرفاً در نقش اهرم‌هایی برای پیشبرد اهداف آن‌ها ظاهر می‌شوند؛ لغزشی روایی که ضربه محسوسی به بار دراماتیک تقابل این دو کهنه‌سرباز با کابوس لوکاست‌ها زده است.

اگر بخش روایی و پرداخت شخصیت‌ها لغزش‌هایی داشته باشد، گیم‌پلی و طراحی نبردها بی‌هیچ تردیدی درخشان‌ترین، بالغ‌ترین و بی‌نقص‌ترین برگ برنده Gears of War: E-Day هستند. استودیو کوالیشن در اینجا دقیقاً همان نبردهای سنگین، فرسایشی، خشن و کلاسیک سه‌گانه اصلی را بازسازی کرده و به بالاترین حد از پختگی رسانده است. از منظر ضرب‌آهنگ و پیسینگ، بازی فوق العاده عمل می‌کند؛ تک‌تک رویارویی‌ها در نقطه اوج هیجان طراحی شده‌اند و هیچ لحظه مرده یا هدررفته‌ای در طول کمپین به چشم نمی‌خورد؛ تنشی ممتد و فرساینده که دقیقاً همان چیزی است که عاشقان اصیل این سبک و هواداران قدیمی سال‌ها برایش انتظار کشیده‌اند.

هسته اصلی گیم‌پلی همچنان بر پایه سیستم سنگرگیری نمادین مجموعه استوار است، با این تفاوت حیاتی که دیگر هیچ سنگری حکم حاشیه امن و ابدی را ندارد. اضافه شدن تخریب‌پذیری و پویای کاورها بازی را کاملاً دگرگون کرده است؛ شلیک‌های سنگین، انفجارها و پتکِ آتشِ لوکاست‌ها بتن‌ها، آجرها و ستون‌ها را ذره‌ذره خرد و متلاشی می‌کنند و بازیکن را مجبور می‌سازند تا مدام موقعیت خود را بازنگری کند و میان آوارها جا‌به‌جا شود. در حقیقت تمام بخش‌ها و بنیادهای گیم‌پلی از صفر و به شکلی کاملاً نو بازطراحی شده‌اند. در این میان، اضافه شدن مکانیزم‌های تازه‌ای مثل پریدن و سر خوردن (Slide) تاثیر عمیقی روی جریان مبارزات گذاشته است؛ المان‌هایی مدرن که بدون لطمه زدن به حس سنگینی و وقار همیشگی گیرز ها، تنوع و مانورپذیری را در میدان نبرد دوچندان کرده‌اند.

این داینامیک بی‌نقص و روانی کم‌نظیر، مستقیماً به لطف فناوری‌های پیشرفته در زمینهٔ انیمیشن و استفاده از سیستمی مشابه با تکنولوژی موشن‌مچینگ استفاده‌شده در The Last of Us Part II ممکن شده است. انیمیشن‌ها دیگر حالتی مکانیکی و از‌پیش‌تعریف‌شده ندارند، بلکه با وسواسی کم‌نظیر در یکدیگر ذوب می‌شوند؛ چرخش ناگهانی بدن، برخورد وزن کاراکتر به لبه دیوارها، سر خوردن پشت کیسه‌های شن و انتقال‌های بی‌وقفه میان حالت‌های مختلف حرکتی، به‌شدت طبیعی و ارگانیک جلوه می‌کنند. خروجی این مهندسی دقیق، فیزیک و موومنتی بی‌نهایت صیقل‌خورده، سنگین و باورپذیر است که حس و حال جنگیدن در نقش یک سرباز زره‌پوش را به اوج لذت می‌رساند.

تنوع و طراحی اسلحه ها در Gears of War: E-Day بدون ذره‌ای اغراق در اوج پختگی و کمال قرار دارد. کوالیشن حس لگد، کوبش و وزن تک‌تک سلاح‌ها را به‌گونه‌ای پیاده کرده که حس انهدام را با گوشت و پوست خود حس می‌کنید. در راس این اسلحه ها، سلاح افسانه‌ای «لنسر» (Lancer) با آن اره‌برقی درنده‌اش همچنان گل سرسبد بازی و نماد ابدی فرنچایز است؛ سلاحی همه‌کاره که شکافتن گوشت و استخوان لوکاست‌ها با دندانه‌های تیغه‌اش حتی برای هزارمین بار هم کوچک‌ترین افتی در ترشح آدرنالین ایجاد نمی‌کند. در کنار لنسر، شات‌گان نمادین «نشِر» (Gnasher) برای متلاشی کردن دشمنان در نبردهای تن‌به‌تن سنگ‌تمام می‌گذارد، اسنایپر مرگبار «لانگ‌شات» با هدشات‌های رضایت‌بخش و کوبنده و گزینه‌های سنگینی همچون «بوم‌شات» و مدل‌های کلاسیک «همربورست» (Hammerburst) تضمین می‌کنند که برای هر سناریوی نبردی، پاسخی مهلک و سنگین در دست داشته باشید.

هوش مصنوعی لوکاست‌ها نیز نسبت به Gears 5 دستخوش جهشی فوق‌العاده شده است. لوکاست‌ها در E-Day به مراتب باهوش‌تر، درنده‌تر و هماهنگ‌تر عمل می‌کنند؛ آن‌ها مدام در تلاش‌اند تا سنگرها را با حرکات جناحی دور بزنند، با آتش ممتد کاورهای شکننده را خرد کنند و بازیکن را به گوشه رینگ بکشانند. علاوه بر این، تصمیم بسیار درست کوالیشن در حذف کامل المان‌های ناقص و کندِ مخفی‌کاری که در نسخهٔ پنجم توی ذوق می‌زد باعث شده تا گیم‌پلی روی همان فرمول کلاسیک و بی‌توقفِ درگیری‌های مستقیم و بی‌امان متمرکز بماند.

تنها نقدی که در این میان به بدنه گیم‌پلی وارد است، به تنوع ناکافی دشمنان با توجه به طولانی بودن کمپین بازی برمی‌گردد. با در نظر گرفتن مدت زمان زیاد مأموریت‌ها، دست لوکاست‌ها در ارائه گونه‌های تازه و تهدیدهای پیش‌بینی‌نشده خیلی زود رو می‌شود. این فقر تنوع به‌ویژه در ساعات پایانی کمپین به چشم می‌آید؛ جایی که فرمول رویارویی با دشمنان استاندارد و حتی مکانیزم برخی از باس‌فایت‌ها دستخوش تکرار می‌شود و هیجان انفجاری ساعات نخست را کمی فرسایشی می‌کند.

ویلن نهایی بازی هم آن طور که انتظار می رفت، نمی‌تواند به یادماندنی ظاهر شود و مبارزه با او به یکی از مبارزات به یاد ماندنی سری تبدیل نخواهد شد.

یکی از بخش های نسخه پنجم که به آن ها انتقاد وارد بود، تلاش استودیو برای گنجاندن المان‌های نیمه‌جهان‌باز بود؛ مراحلی وسیع در میان یخ‌بندان و کویر که سوار بر «اسکیف» طی می‌شدند و به دلیل فضای بیش‌ازحد باز، خالی و کم‌هویت خود، به ریتم اکشن ضربه می‌زدند. اما در E-Day، کوالیشن این فرمول را با درسی هوشمندانه از گذشته بازتعریف کرده است. این بار دیگر خبری از برهوت‌های پهناور و بی‌روح نیست؛ تمام بخش‌های نیمه‌جهان‌باز این شماره مستقیماً در تاروپود بافت شهری کالونا تنیده شده‌اند و پیش از هر چیز، در خدمت بی‌چون‌وچرای «روایت محیطی» قرار دارند.

کاوش در خیابان‌های سنگ‌فرش درهم‌شکسته، ساختمان‌های مجلل فروریخته، آپارتمان‌های رهاشده و کوچه‌های بن‌بست، ابعاد فاجعه و وحشت نخستین ساعات یورش لوکاست‌ها را بدون نیاز به حتی یک کلمه دیالوگ فریاد می‌زند. از سوی دیگر، معماری متراکم و خاص کالونا بستری بی‌نقص را برای درگیری‌های نزدیک و نبردهای شهری خلق کرده است؛ جایی که تقاطع‌ها، طبقات بالایی ساختمان‌های نیمه‌ویران و راهروهای باریک به گلوگاه‌هایی مرگبار بدل می‌شوند و عمق تاکتیکی نبردها را به اوج می‌رسانند.

در کنار این مناطق شهری پرجزئیات، سایر مراحل بازی با حفظ همان ساختار کلاسیک، خطی و حساب‌شده پیش می‌روند؛ رویکردی که ضرب‌آهنگ کوبنده بازی را در کنترل کامل نگه می‌دارد و اجازه نمی‌دهد کشش اکشن حتی برای لحظه‌ای افت کند. بالانس بی‌نقص میان پیشروی خطی و گشت‌وگذار معنادار در ویرانه‌های کالونا، لول دیزاین E-Day را به یکی از سنجیده‌ترین و پخته‌ترین تجربیات کل این فرنچایز بدل کرده است.

با این حال، جاه‌طلبی کوالیشن در خلق محتوای فرعی برای همین بخش‌های نیمه‌جهان‌باز، با لغزشی محسوس روبرو شده است. استودیو تلاش کرده تا برای پر کردن این فضاها دست به دامن مأموریت‌های جانبی شود؛ مراحلی که اگرچه روی کاغذ هرکدام خرده‌روایت و پیش‌زمینه داستانی کوتاه و مستقلی از سرنوشت تلخ بازماندگان یا تلاش برای نجات ذخایر مهم را بازگو می‌کنند، اما از منظر ساختار گیم‌دیزاین به شدت تخت، کپی‌پیس‌شده و یکنواخت پیش می‌روند.

دست سازندگان در طراحی این مأموریت‌ها خیلی زود رو می‌شود؛ تقریباً عمده آن‌ها الگویی یکسان دارند و عملاً شبیه به یکی از راندهای تک‌مرحله‌ای حالت «هورد» (Horde) عمل می‌کنند: رسیدن به یک نقطه بسته، دفاع در برابر چند موج مشخص از هجوم لوکاست‌ها، پاکسازی منطقه و خروج. فقدان تنوع در اهداف، معماها یا ریتم این مأموریت‌ها، ارزش تکرار آن‌ها را به شدت پایین می‌آورد و بازیکن پس از چند بار تجربه ترجیح می‌دهد از خیر این قصه‌های کوتاه گذشته و مستقیماً روی خط اصلی کمپین تمرکز کند.

استودیو کوالیشن سال‌هاست که به عنوان یکی از فنی‌ترین تیم‌های صنعت و استاد بی‌چون‌وچرای کار با موتورهای اپیک گیمز شناخته می‌شود؛ اما آنچه آن‌ها در Gears of War: E-Day خلق کرده‌اند، یک جهش فنی خیره‌کننده و یکی از انقلابی‌ترین ویترین‌های بصری نسل حاضر با موتور آنریل انجین ۵ است. بازی از بندبند پتانسیل‌های این موتور بهره می‌گیرد تا شهر کالونا را با کیفیتی خارق‌العاده و زنده به تصویر بکشد. جزئیات دیوانه‌وار محیط‌ها و مدل‌سازی کاراکترها به شدت چشم نواز هستند؛ از بافت سنگین زره‌های فرسوده و پر از خط‌وخش ارتش COG گرفته تا روزنه‌های ریز بتن، گردوغبار معلق در هوا، تکه‌های خردشده سنگ‌فرش و گوشت و پوست ناهنجار لوکاست‌ها، همه‌چیز در سطحی از وضوح رندر می‌شود که استانداردهای گرافیکی جدیدی تعریف می‌کند.

در این میان، استفاده پیشگامانه از فناوری نوین «مگالایت» (MegaLights) در کنار لومن و نانایت به معنای واقعی کلمه جادو می‌کند. مگالایت به سازندگان اجازه داده تا صدها منبع نوری پویا با سایه‌زنی کامل و هم‌زمان را در صحنه‌های شلوغ شهری پیاده کنند؛ نوری که از انفجار نارنجک‌ها زبانه می‌کشد، تابش سرخ‌رنگ فلِرهای اضطراری میان کوچه‌های تاریک، لرزش شعله‌های آتش روی دیوارهای فروریخته و بازتاب چراغ‌قوه‌ها روی آسفالت خیس و غرق در خون، اتمسفری به شدت تاریک، سینمایی و دلهره‌آور خلق کرده‌اند که تا پیش از این مشابه‌اش را در هیچ عنوان دیگری ندیده بودیم.

این دستاورد فنی زمانی ارزش دوچندانی پیدا می‌کند که با شاهکار تیم مهندسی صدا ترکیب می‌شود. صداگذاری در E-Day بی‌هیچ تردیدی در ردیف بهترین‌های تاریخ این فرنچایز جای می‌گیرد. صدای شلیک اسلحه‌ها چنان سنگین و مهیب کار شده که با شلیک هر گلوله لرزش را حس می‌کنید. زوزه وحشتناک و صدای گوش‌خراش گاز خوردن اره‌برقی لنسر، خرد شدن استخوان‌ها زیر تیغه، غرش‌های بم و گلویی لوکاست‌ها که از اعماق زمین شنیده می‌شوند، و ناله‌های پر از اضطراب سربازان در میان صدای ریزش آوار، جهنمی تمام‌عیار را به گوش بازیکن میرساند. پشتیبانی از فناوری صدای سه‌بعدی و دالبی اتموس نیز کاری کرده تا مسیر قدم‌های سنگین لوکاست‌ها و جهش آن‌ها از پشت دیوارها را با دقت میلی‌متری تشخیص دهید.

موسیقی بازی نیز با درکی عمیق از ماهیت تراژیک E-Day نواخته شده است. قطعات ارکسترال، دارک و مالیخولیایی بازی پلی بی‌نظیر میان وحشت و حماسه می‌زنند؛ استفاده از سازهای کوبه‌ای سنگین در بحبوحه درگیری‌ها هیجان را به نقطه جوش می‌رساند و سوییچ ناگهانی به نواهای غم‌انگیز زهی در لحظات پرسه زدن در کالونای ویران، مرثیه‌ای ماندگار برای سقوط بشریت می‌سراید.

در کنار کمپین داستانی درگیرکننده، استودیو کوالیشن بخش چندنفره بازی را هم فراموش نکرده و پکیجی فوق‌العاده اعتیادآور و غنی تحویل داده است. گل سرسبد این بخش، بدون شک حالت «هورد» است که این بار با تغییرات ساختاری عمیق، بیش از هر زمان دیگری میدرخشد. به لطف فیزیک جدید، سیستم کاورگیری تخریب‌پذیر و هوش مصنوعی تهاجمی‌تر لوکاست‌ها، بقا در برابر موج‌های پیاپی دشمنان به یک چالش تاکتیکی نفس‌گیر بدل شده است؛ تنوع کلاس‌ها، ارتقای ابزارهای دفاعی و تغییرات جدید سیستم ساخت‌وساز، این بخش را به شدت وسیع‌تر، عمیق‌تر و پویاتر از گذشته کرده‌اند.

از سوی دیگر، بخش رقابتی و ورسوس بازی نیز با تکیه بر انیمیشن‌های روان و مکانیزم‌های تازه‌ای مثل اسلاید و پرش، خون تازه‌ای به رگ‌های نبردهای کلاسیک تزریق کرده است. دوئل‌های سرعتی و خونین با شات‌گان نِشِر همچنان هسته اصلی رقابت‌ها را تشکیل می‌دهند و حضور مد های متنوع، نقشه‌های خوش‌ساخت و بالانس کم‌نظیر اسلحه، باعث شده تا بخش چندنفره E-Day بتواند ماه‌ها مخاطبان را پای سرورها میخکوب نگه دارد.

بازی Gears of War: E-Day دقیقاً همان نقطه عطفی است که این فرنچایز باسابقه پس از سال‌ها آزمون‌ و خطا به آن نیاز داشت؛ بازگشتی باشکوه، تاریک و خونین به ریشه‌ های اصیل مجموعه‌ای که نامش با خشونت عریان و نبردهای فرساینده گره خورده است. استودیو کوالیشن با خلق دوباره فیزیک سنگین و هولناک نبردها، تلفیق بی‌نقص مکانیزم‌های حرکتی مدرن با سیستم سنگرگیری پویا و تخریب‌پذیر، و ارائه یکی از خیره‌کننده‌ترین جلوه‌های بصری نسل حاضر به لطف قدرت بلامنازع موتور آنریل انجین ۵، استانداردهای سبک شوتر سوم‌شخص را بار دیگر بازتعریف می‌کند.

هرچند پرداخت کم‌رمق به شیمی برادرانه مارکوس و دام، مأموریت‌های فرعی یکنواخت و افت نسبی تنوع دشمنان در پرده پایانی مانع از بی‌نقص شدن بازی می‌شوند، اما سقوط دراماتیک و دردناک شهر کالونا در کنار گان‌پلی اعتیادآور، پیسینگ فوق العاده و بخش چندنفره غنی، روز ظهور را به تجربه‌ای میخکوب‌کننده، دلهره‌آور و حماسی بدل کرده است؛ ضیافتی با بوی باروت و خون که نشان می‌دهد نام Gears هنوز هم لرزه بر تن می‌اندازد.